Bí ẩn thêm một phương pháp giếng không bao giờ cạn nước ở quê hương Thánh Gióng.

Truyền thuyết của dân làng không hẳn giống những gì ghi trong sách vở: Bà mẹ Gióng vốn là một người đàn bà xấu xí, nghèo khổ, quá lứa, lỡ thì sống một mình trong túp lều tranh (trên nền đền Thượng hiện tại)

Nhiều người từ đó khỏi bệnh. Vào những mùa khô hanh, nước ít đi để lộ ra những lớp lá rất dày dưới lòng hồ, cứ năm này qua năm khác tích lại. Thấy vậy bà bèn dựng tạm một túp lều để sống, sau bà hạ sinh Thánh Gióng ở nơi đây. Thế nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, quả chuông đó tự nhiên xuất hiện. Một bậc cao niên trong làng - cụ Đào Công Thưởng - cho biết thêm: “Người quần chúng tôi gọi đó là đầm hoặc giếng.

Hiện tại, những vật do trời làm không còn nữa, con người phải đẽo đá để mô phỏng và dùng nơi đó làm nơi thờ cúng. Người làng kháo nhau rằng, kẻ trộm bị Thánh hành, sợ quá phải đem trả”. Vào những ngày hội, người đến đây lễ rất đông, những người có con, cháu nhỏ tuổi bị ốm đau hay bệnh tật thường đến đây cầu xin lộc của Mẫu và của Thánh.

Nơi đặt ban thờ chỉ là một chõng đá được các cụ xưa đẽo lại theo mô phỏng chiếc chõng đá do Trời đẽo. Tuy nhiên, ở giữa đó lại nổi lên một cái gò lớn, xung quanh cây cối tươi tốt.

Đằng trước ban thờ là thống, liềm và một khúc rốn bằng đá - Tương truyền của mẹ Thánh Gióng để lại. Nhiều người đã khỏi bệnh. Người đàn bà không chồng mà chửa nhẹ thì cạo đầu bôi vôi rồi đuổi khỏi làng, nặng thì thả bè trôi sông. Cụ Mùi (người dân sống cạnh đó) cho hay: “Ngày trước có kẻ trộm vào trộm cắp một cái chuông đồng cổ.

Tương truyền lúc ấy trời mát mẻ, cua ốc chợt rất nhiều. Hằng ngày, nơi đây có người coi sóc dọn dẹp và phụng dưỡng. Chuông tuy nhỏ nhưng cũng có giá trị kinh tế, nên mọi người rất tiếc. Những người đến đây đa phần cầu xin sức khỏe.

Điều kỳ lạ là ở đây cây cối nhiều, lá rụng quanh năm mà nước vẫn trong veo. Trong rừng khi ấy, ao hồ san sát, liền kề nhau. Ông Đinh Minh Tỉnh (Phó ban quản lý di tích xã Phù Đổng, đồng thời là người chăm chút đền Gióng) cho biết: Cứ vào ngày hội chính (ngày 9 tháng tư âm lịch), người ta đến gò đất này làm lễ.

Ngày trước chưa có nước máy, dân làng vẫn lấy nước ở giếng này làm nước sinh hoạt, ăn uống. Không giống như cảnh chen chúc ở nhiều lễ hội khác, ở đây người ta xếp hàng tuần tự qua cầu để vào gò làm lễ. Bà đưa chân vào ướm thử, sau đó lấy những cỏ lác trong vườn mang về nấu canh ăn. Nếu cháu nào bị bệnh mãi không khỏi, họ thường xin một ít nước ở thống đá, hòa với tàn nhang nơi bàn độc về chiếu lệ.

Đến huyền tích về nơi sinh vị thần văng mạng  hiện giờ, tại cái gò giữa hồ đó, người dân vẫn tổ chức phụng dưỡng. Không còn chốn nương thân, bà phải bỏ lên rừng Trại Nòn (nay thuộc làng Phù Dực, Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội) để ở

Đặc biệt nữa là chiếc giếng này không bao giờ cạn nước. Từ chiếc giếng không bao giờ cạn nước  bây chừ tại xã Phù Đổng có ba nơi thờ Thánh Gióng là đền Thượng, đền Mẫu và miếu Ban. Chúng tôi cũng không nạo vét gì mà không hề có hiện tượng nước bị thối. Người dân thường mang thùng ra gạn những lớp nước đáy mà nước vẫn ngọt, vẫn trong”.

Trời cũng đẽo đá thành thống để bà tắm cho Gióng, thành liềm để bà cắt rốn và thành chõng để bà cho Gióng nằm. Ông Đinh Minh Tỉnh nói: “Những chuyện thần bí đến nay các nhà khoa học cũng chưa thể giải thích rõ ràng được, nên chẳng thể vội nói đúng hay sai.

Nếu biết dùng những thần tích đó vào giáo dục truyền thống, đạo đức của đời trẻ hiện nay, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ”. Không có tiếng rầm rĩ, huyên náo. Những người có con hoặc cháu nhỏ thì thường xin một sợi chiếu nhỏ trước điện thờ. Bà không cần khó công vất vả mà vẫn có cái ăn để lấy sữa nuôi Gióng.

Sáng hôm sau, bà ra thăm vườn cà thì thấy một dấu chân “vừa tày năm gang” ở đó. Giữa hồ có một cái gò nhỏ rộng chừng 200m2, xung quanh có rất nhiều cây cổ thụ xòe xuống tận mặt nước. Trong khu quần thể di tích thờ Thánh Gióng thì miếu Ban cách đền Thượng (đền chính thờ ngài) khoảng 100m về phía tây của làng.

Miếu Ban được xây dựng sát ngay một cái hồ lớn mà theo các cụ cao tuổi trong làng thì đó là nơi sinh ra Gióng. Xung quanh được che bằng hai chiếc lọng vàng.

Nhìn ra trông gò này như một hòn đảo nhỏ rất đẹp. Sau bà có thai và sinh ra Thánh Gióng. Ngay cả vào những mùa hạn hán, nước trong giếng chỉ bị hụt đi chứ không bao giờ hết. Một đêm mưa to gió lớn, sấm chớp đùng đùng làm hư hại cây cối. Theo họ, nếu cháu nhỏ được đeo sợi chiếu của Thánh ngồi thì cả năm đó sẽ tránh được bệnh tật, hay ăn chóng lớn.

Nơi đây trước kia là một khu rừng rậm rì và cũng là nơi mẹ Thánh Gióng hạ sinh ngài tại đây. Dân làng nơi bà ở cũng vậy (nay là hai làng Đổng Viên và Đổng Xuyên), họ đã rỉa rói, mắng đuổi bà ra khỏi làng.

Nhất là những trẻ nít có dấu hiệu “trúng tà” đến đây cầu xin, nếu Thánh đồng ý, nhất quyết sẽ khỏi bệnh. Hồ cung cấp nước ăn cho cả làng và cũng là một địa điểm văn hóa rất khôn thiêng. Đương nhiên trong từng lớp phong kiến xưa, điều này là chẳng thể hài lòng được. Theo quan sát của PV, đây là một cái hồ khá rộng.