Tôi biết tôi ở đâu, và phải làm gì để xứng đáng với nhân phẩm của mình
Làm thế nào để có được một nền kinh tế khỏe? Trong môi trường mà những giá trị ảo lên ngôi sẽ tạo ra một tầng lớp tôn trọng đồng tiền, quý trọng vật chất chứ không quý trọng đạo đức, cũng không coi trọng cách kiếm tiền. Như việc bỏ thuốc độc để giữ rau quả tươi lâu.
Tình thương yêu, sự độ lượng của bà ngoại truyền cho mẹ, mẹ truyền cho con là cái nôi, là thành trì chung cuộc để giữ lại các nền móng đạo đức. Được biết, giá của mỗi giờ tham mưu luật của ông tại văn phòng luật D. Chúng ta vẫn đo quản trị kinh tế theo thước đo khác, làm sao phát triển thành tập đoàn? Ông đã từng cho rằng những vỡ của thị trường địa ốc là do… luật pháp? pháp luật không phải chỉ để trị những vi phạm, mà phải làm sao để không xảy ra vi phạm.
Theo ông, tại sao phép nước không nghiêm? luật pháp của mình thường lên đường từ những quan chức nhà nước chứ không phải từ thực tế kinh doanh, nên họ đưa ra quan niệm, triết lý trước, sau đó mới xây dựng định chế, cho nên khi đưa vào thực tiễn sẽ bị vênh, lại phải thay đổi nhiều lần.
Sinh sản phát triển sẽ kéo theo dịch vụ ngày một mạnh, từ đó mới xuất khẩu được. Đạo đức cá nhân chỉ có được khi mỗi cá nhân có sự chân thực, người này khoan thứ với người khác.
Từng bị phụ bạc, từng mất hết, có bao giờ ông gục ngã? Tôi sống thật nên khó gục ngã lắm. Vốn xã hội không thể có được khi trong tầng lớp người ta thiếu mất những giá trị nhân bản, đạo đức cá nhân.
Tại sao một trí thức từng trải qua 12 năm cải tạo như ông lại dám phê phán trực diện những sai trái của bộ máy kinh tế một thời? Tôi đóng góp thành tâm, xây dựng, nhân ái, không ác nghiệp. Luật pháp chúng ta thiết lập một mô hình kinh tế từng lớp mới khác với thực tế đang có, công dân và tài sản không gắn với nhau. Con người là kết tinh và thăng hoa của ái tình gia đình.
Lý trí phải vọt lên, tạo ra công mạnh tinh thần. Một nền kinh tế mà ai cũng dùng ưu thế để kiếm lời, không phải để chia sẻ thì giá lúa cứ tụt mãi thôi. Lúc ấy Việt Nam còn đóng cửa kín mít.
Một môi trường đầy rẫy sự bất tín thì khó có sự hiệp tác hay tương tác. Ngược lại, trong những sự kiện lớn, thấy ông xuất hiện rất tự tín? Khi phần lý trí lên cao tôi tìm được sức mạnh, tình cảm được chữa lành khi lấy vợ, sức mạnh tinh thần càng ngày càng phát triển.
Ít ai biết ông đã nếm trải đủ mùi đắng cay của tù đày, tự ti khuyết tật, nỗi mất mát trong mối tình đầu… trước khi trở nên điểm tựa tinh thần của bao người.
Vì sao ở thời khắc đó, những người trí thức thuộc chế độ cũ như ông lại được trọng dụng, và có tiếng nói thiết thực, hiệu quả? Điều gì đã làm nên bản lĩnh con người ông? Tôi là người ý chí nghị lực rất mạnh, vì tôi là người có tật.
Nếu người mẹ là cái nôi an toàn, con cái được giáo dưỡng đầy đủ sẽ trở thành những công dân tốt. Khi hổ hang, người ta sẽ nói thật. Ở Việt Nam, tầng lớp xây dựng dựa trên căn bản là đương đầu. Tôi là người không ghen tỵ, nhờ thế nhìn người khác rõ hơn. Nếu đạo đức còn, chắc chắn họ sẽ phải tự vấn: “Làm thế tội chết!” Đạo đức, tính thiện, đạo trong tâm hồn giúp người ta nghĩ xa, còn nhìn ngắn hạn, giải quyết vấn đề ngắn hạn là tội ác.
Kim Yến (Sài Gòn tiếp thị). Lại trở lại vấn đề đạo đức. Trong bất kỳ hoàn cảnh gian nan nào, hay khi bị phán xét, tâm hồn tôi cũng thảnh thơi.
Đó là niềm vui của tôi, chẳng cần gì nữa. C Law TP. Về công nghiệp, phải kiểm soát được nguồn tiền, có một nền văn hóa và quản trị khoa học, phát xuất từ những doanh nghiệp tư nhân kinh doanh từ đồng bạc của chính mình. Ông đánh giá thế nào về khả năng hội nhập của giới luật sư Việt Nam với môi trường luật quốc tế? Trong lĩnh vực kinh dinh, luật sư phải hiểu biết về tổ chức công ty, công việc kinh dinh, hoạt động kinh tế quốc tế, những luật để điều chỉnh hoạt động ấy… Nhưng nhà trường không cung cấp đủ những hiểu biết ấy.
Người ta cứ phải nói tốt trong khi phải sống không tốt vì thiếu thốn cả vật chất, ý thức. Khi phạm lỗi, biết mình sai và xin lỗi bằng sự chân tình thì chẳng bao giờ gục ngã. Tầng lớp muốn phát triển vững bền, cần có những giá trị cộng đồng được nhận như những giá trị điển hình cho sức mạnh nhà nước.
Nếu người ta sống với nhau cởi mở, rõ ràng, vì nhau, thì tình yêu sẽ được thăng hoa. Điều đó đúng trong cuộc đương đầu giành độc lập dân tộc, nhưng khi tổ quốc hòa bình, chúng ta vẫn giữ tinh thần này. Tôi là người mà tình cảm và lý trí không khớp nhau, rất dễ xúc động, luôn khám phá cái tinh tuyền của lý trí và tình cảm nên… dễ bị “té” lắm.
Tình ái trước tiên bắt đầu từ gia đình, cha mẹ, anh em, yêu những gì thân thiết với mình như mảnh vườn, mái nhà của mình, từ đó mới biến thành tình yêu quê hương tổ quốc. Nhưng rất tiếc trường luật không đào tạo luật sư, mà chỉ đào tạo cán bộ pháp chế. Từ đó sinh ra nạn móc túi, côn đồ, con gái mặc áo dài cũng đánh nhau trong học đường… Khi xã hội thiếu nền móng quan trọng nhất là sự trung thực thì làm sao xúc tiến sự thứ lỗi, rộng lượng và cảm thông? Theo ông, phát triển kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào vốn từng lớp? Khi đi tìm các giá trị kinh tế, chúng ta phải quay trở lại giá trị nền móng, đó là đạo đức cá nhân.
Trong tù tôi đọc rất nhiều sách, học khám phá hai chế độ, khám phá con người, khám phá chính mình. Nếu tâm không rộng, trí không cao, sẽ không làm ăn được với người có tầm cỡ.
Thẩm phán khó vận dụng biện pháp, thiếu sáng láng công minh nên người dân có khuynh hướng khinh tòa án, không tôn kính tòa án như cơ quan biểu tượng cho quyền uy của nhà nước.
Qua lớp tư duy pháp lý tài chính tại trạng sư đoàn TP. Một thời kì dài chúng ta đã quan niệm sai về những nguyên lý căn bản về con người.
Nếu còn lương tâm vững chắc họ không kiếm tiền kiểu đó. Khi mình nói ra với tấm lòng ngay thẳng, công bằng, có lương tâm và nghĩa vụ thì khó khăn có, nhưng không dài, và mình sẽ được hiểu. Tiếng tăm doanh nghiệp là kết quả một thương hiệu của nhiều người cùng xây dựng, nếu con người không vững thì làm sao có thương hiệu vững? Hơn nữa, suốt một thời kì dài chúng ta chỉ coi trọng doanh nghiệp quốc gia.
Trong nghề luật, trước tiên phải làm người ta tin mình, muốn thế, phải đàng hoàng, có sao nói vậy.
Nhưng khi bị chọc “ Ê, thằng gù!”, mình nhột lắm. Nhìn vào danh sách những người giàu nhất Việt Nam, có thể thấy ít những nhà sinh sản. Hồi bé tôi là người năng động và hăng hái trong mọi việc, đôi lúc quên đi mình bị gù lưng. Tôi muốn đem kinh nghiệm, tri thức truyền đạt cho thế hệ trẻ. Những doanh nghiệp quốc gia thường chỉ bám vào nhiệm vụ chính là phục vụ kế hoạch chính trị, từng lớp, mà không làm cái đáng lẽ phải làm là sinh sản để kiếm lời.
Bản thân tôi là người yêu cảm, thường ưng hy sinh, thua thiệt, nhưng đến lúc tình cảm lấn lướt quá thì lý trí sẽ mách bảo, không để lại lỗi lầm. Ưu thế là để san sớt, không phải ăn một mình. Một khoảng trống kéo dài trong đào tạo cộng với pháp luật nước ta chưa theo kịp thực tế, nên tự thân mỗi người khi ra hành nghề phải tự bơi, nghề dạy nghề, bị khách hàng mắng mãi cũng tự nhiên giỏi.
Biết xấu hổ là bản năng của con người. Các nước phương Tây phải qua 40 năm mới có được quy trình quản trị khoa học. Nền kinh tế phát triển được là do sự tuân giữ tự nguyện của mỗi người. Nếu chỉ nhìn vào lịch sử, lấy những cái mà người chết đã thực hành và đem ra vận dụng với người sống sẽ bị người sống phản đối.
Nếu một tầng lớp không độ lượng sẽ tạo ra dối trá, phục thù, mất đi tính chân thực.
HCM, tôi muốn san sẻ với đội ngũ trẻ cách tư duy pháp lý bằng một tâm tình, một tư chất, óc phân tách. Sống tốt cho người ta sự lạc quan. Có cả một cuộc triệt phá văn hóa cũ, cải tạo ruộng đất phá vỡ nền móng giá trị cũ, con tố cha, vợ tố chồng, đạo đức Khổng Mạnh bị đày đọa. Con người có một số đặc tính căn bản, giáo dục phải triển khai nó lên.
Ngày xưa khi bước vào nghề tôi cứ lo với những kiến thức, khi tri thức và pháp luật bị vi phạm, tôi dần khám phá ra sự vi phạm ấy do lòng người. Cũng nhờ thời kì du học ở đại học Harvard, sống với người Mỹ nhiều, từ năm 1965 – 1973, những thương tổn dần lành.
Giai đoạn khó khăn nhất trong thế cuộc tôi là thời gian đi tù từ năm 1976 – 1988, vào tù không bị hối hận giày vò, trái tim không lo lắng, thì trí tuệ sáng suốt, biết lợi dụng hoàn cảnh để làm cho cuộc sống trong tù trở thành có ích. Tài hoa không được đo bằng lỗ lãi mà bằng sự chạy chọt, nghĩa vụ phải thực hiện, nên kinh tế không thể phát triển được. Khi sinh sản mạnh, ngân hàng tiêu thụ được tiền, thoạt đầu tư lại cho sản xuất, đầu tư thúc đẩy văn hóa ý thức… Về nông nghiệp, bốn nhà là quốc gia, nhà nông, nhà công nghiệp, nhà xuất khẩu phải “chơi” được với nhau thì nông nghiệp mới “bốc” lên được.
Một số doanh nghiệp tư nhân cũng chạy theo doanh nghiệp nhà nước, tìm chỗ quen biết để nhờ, chạy chọt dự án. Đi sâu vào gia đình, tôi nhận ra vai trò của các bà mẹ cho hạnh phúc của gia đình và cho sự phát triển của từng lớp.
Phải đi vào sâu xa của con người để khám phá, phải coi gia đình là cái gốc, phải kích thích tình gia đình. Tác phẩm tài hoa của luật sư của ông đã trở thành sách gối đầu giường của giới luật sư. Bởi thế, thời gian trong tù trở nên có ích, không phải đọa đày, đó là cách tôi nhìn. Vậy thành trì rốt cục mà ông trông cậy để có thể gầy dựng lại niềm tin là gì? Muốn thay đổi điều này phải thay đổi cách giáo dục, bắt đầu từ gia đình.
Khi ra đời tôi đem những khám phá ấy ra vận dụng và đã thành công. Tôi đã từng khổ cực rất nhiều khi bị phụ bạc, đến khi vào tù, nỗi đau ấy lại trở nên phần thưởng, giúp tôi khám phá những bí ẩn của tôn giáo, sống với một ái tình ngu. Khi yêu, sẽ biết bảo vệ, đấu tranh để sống còn. Nhóm chuyên gia Thứ Sáu trong đó có ông đã góp phần tích cực trong cuộc đổi mới kinh tế lần thứ nhất. Có như vậy thì con gái mới nói hết được với mẹ, giữa mẹ và con có một sự giao lưu, an ủi, đỡ đần, quý mến.
Một nền kinh tế khỏe phải có nhiều người giàu về sản xuất. Cả một thời gian dài người ta sống thiếu trung thực, thiếu khoan thứ, dung thứ, “chơi” những trò bẩn. Nhưng tuồng như những giá trị ấy đang bị thương tổn? Chúng ta từng có những giá trị ý thức đáng quý được kết tinh qua cả một quá trình dài dựng nước và giữ nước, giá trị lớn nhất là niềm tin vào con người, vào sức mạnh dân tộc, sự tin cậy lẫn nhau; sự qua lại, đùm bọc lẫn nhau, lá lành đùm lá rách; tinh thần kết đoàn; lòng vị tha, bao dung… Chân dung ký họa trạng sư Nguyễn Ngọc Bích Xây dựng niềm tin mất nhiều thời gian và công sức nhưng để mất nó thì rất dễ.
Đây cũng là nơi giúp nhau luận bàn nghề nghiệp, pháp luật, cuộc sống… Tôi làm việc ấy với một tâm sự cho đi mà không cần nhận lại, tôi muốn gieo tinh thần đó cho những người trẻ.
Vì thiếu thốn mà người ta không muốn người khác hơn mình, thấy người khác sung sướng chịu không được, sinh ra dòm ngó lẫn nhau, bắt người ta phải nói dối, nói xấu lẫn nhau. Sự công chính là mộc che đỡ, cộng với sự học không ngừng đã giúp tôi đóng góp cho xã hội một tấm lòng.
Khi chạm đến những lợi quyền thiết thân sẽ xuất hiện nói xấu, đấu tranh rất nặng nề. Chất lượng cuộc sống cũng như khả năng cạnh tranh của một nhà nước tùy thuộc đặc tính văn hóa độc đáo lan tỏa trong quốc gia ấy, đó là mức độ tin cậy nhau trong xã hội.
Sự lo toan của người mẹ khiến con nhận ra đó là mẹ, và lòng kính trọng được sinh ra. Khi mà đạo đức không còn được tuân giữ, ăn được của người khác là mừng lắm, không làm cho người ta áy náy lương tâm thì mọi giao kèo cũng bất nghĩa. Máu làm giàu không cần biết tới tội chứng tỏ rõ ràng họ đã mất đi cái khuôn tự chế ngự của con người. Quan sát những gia đình thời nay, có những người rất thành đạt là nhờ có một người mẹ chịu thương chịu khó, biết dạy bảo con cái.
Khi tâm tĩnh thì trí sáng, khi trí sáng thì càng kích thích sự tìm tòi, khao khát.
Khi viết sách, viết báo, có bạn đọc yêu thích thật sự, mình được san sẻ nhiều lắm. HCM rất cao, vậy thời kì đâu mà ông viết rất nhiều sách về kinh tế, luật, triết học…? hiện nay tôi đã giảm công việc. Tật gù lưng làm tôi bị sốc, mặc cảm mặc cảm nên tình cảm cũng bị teo đi.
Xin đừng đánh đồng chủ nghĩa “vị kỷ” với cá nhân chủ nghĩa mỗi con người và phê phán nó, như thế là phá hủy những đặc tính tốt đẹp của con người.
No comments:
Post a Comment